Rola potasu w organizmie

Rola potasu w organizmie

1. Obok sodu i chloru, potas jest podstawowym elektrolitem w komórkach naszego organizmu. Są to minerały, które rozpuszczone we wszystkich płynach zewnątrz- i wewnątrzkomórkowych odpowiadają za wytwarzanie ładunków elektrycznych i różnicy potencjałów błon komórkowych. Potas jest głównym kationem wewnątrzkomórkowym. Uczestniczy w funkcjonowaniu ATP-azy Na/K, która utrzymuje odpowiednie stężenie potasu w komórce oraz sodu poza komórką.

2. Uczestniczy w powstawaniu potencjału spoczynkowego i czynnościowego błony komórkowej neuronów oraz w przewodzeniu impulsów nerwowych.

3. Działając antagonistycznie w stosunku do sodu, potas zmniejsza objętość płynów zewnątrzkomórkowych kosztem zwiększania uwodnienia koloidu wewnątrz komórki, a co się z tym wiąże – reguluje gospodarką wodną organizmu.

4. Kontroluje skurcze i pracę mięśni.

5. Odpowiada za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej.

6. Reguluje pH wewnątrz komórki i ciśnienie osmotyczne w niej panujące.

7. Jest aktywatorem wielu enzymów komórkowych.

8. Pobudza wydzielanie insuliny.

Niedobór potasu - hipokaliemia

Do niedoboru potasu może dojść u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi np. z nadciśnieniem, którzy stosują środki moczopędne oraz leki nasercowe. Niektóre z tych farmaceutyków zwiększają wydalanie potasu z moczem, dlatego w trakcie przewlekłej terapii tymi lekami konieczne jest regularne kontrolowanie jego poziomu w surowicy i ewentualne uzupełnianie braków. Nigdy jednak nie wolno stosować suplementacji na własną rękę – zawsze musi być ona skonsultowana z lekarzem!

Z niedoborem potasu spotykamy się także przy intensywnych wymiotach lub biegunkach, najczęściej w przebiegu przedawkowania leków przeczyszczających, przy zatruciach pokarmowych lub przy przewlekłych chorobach jelit.

Hipokaliemia występuje także przy niedoborach aldosteronu – hormonu produkowanego przez korę nadnerczy. Niedoczynność nadnerczy może prowadzić do wzrostu wydalania tego minerału i jego niedoboru.

Inne rzadsze przyczyny hipokaliemii to: rozległe oparzenia (utrata z osoczem), urazy, wstrząs, masywne krwotoki (utrata z krwią), śpiączka cukrzycowa, sterydoterapia i choroba lub zespół Cushinga.

Objawy niedoboru potasu:
1. Ogólne osłabienie.
2. Upośledzenie funkcji ośrodkowego układu nerwowego objawiające się apatią i nadmierną sennością.
3. Zaburzenia funkcjonowania mięśnia sercowego, zaczynające się najpierw zmniejszeniem jego kurczliwości, a wraz ze wzrostem niedoboru prowadzące do arytmii i ostatecznie zatrzymania akcji serca.
4. Zaburzenia funkcjonowania mięśni szkieletowych i gładkich, począwszy od osłabienia ich siły, po całkowite zniesienie skurczu (np. uporczywe zaparcia). Pierwszym objawem zwiastunowym hipokaliemii mogą być samoistne drżenia i skurcze mięśni szkieletowych, np. uda lub łydki, po intensywnym wysiłku w upalny dzień, świadczące o znacznej utracie potasu z potem.
5. Obrzęki kończyn dolnych.

Nadmiar potasu - hiperkaliemia

Hiperkaliemia jest zjawiskiem bardzo rzadkim. Spotkać ją można w zaawansowanych chorobach nerek prowadzących do ich niewydolności lub najczęściej – w wyniku przedawkowania potasu stosowanego jako suplementacja. Nie można przedawkować potasu spożywanego w formie produktów naturalnych.

Objawy hiperkaliemii:
- zwolnienie akcji serca,
- spadek siły mięśniowej,
- parestezje kończyn: mrowienie, drętwienie.

Zapotrzebowanie dzienne

Dzienne zapotrzebowanie na potas wynosi 2000 - 4000 mg.

Źródła

Potas jest szeroko rozpowszechnionym pierwiastkiem, jest obecny w warzywach, owocach i mięsie. Najbardziej bogate w ten pierwiastek są suszone owoce – morele, figi, jabłka i rodzynki. Na drugim miejscu znajdują się pomidory i ich przetwory. Owoce zawierające dużo potasu to awokado, banany, kiwi oraz cytrusy, natomiast warzywa – ziemniaki, seler i zielone warzywa liściaste.

W zatruciach pokarmowych, w celu szybkiego pokrycia strat potasu nie zalecą się jednak spożywania ww. produktów, a picie niegazowanej wody mineralnej, słabej niesłodzonej/lekko słodzonej herbaty lub rozcieńczonych soków owocowych.