Jak rozpoznać migrenę?

Wielu z nas uważa się za meteoropatów. Jednak tylko u niektórych nawet niewielkie zmiany ciśnienia są przyczyną poważnych i silnych bólów głowy, które ukoić może jedynie sen i izolacja od świata zewnętrznego. To mogą być objawy migreny! Sprawdź czy Twoje dolegliwości pasują do rozpoznania oraz jakie czynniki wywołują tę popularną chorobę, a możliwe będzie łagodzenie jej przebiegu czy nawet zapobieganie pojawienia się bólu!

Podstawowe informacje o migrenie

Migrena jest przewlekłą chorobą neurologiczną, nawracającą w ciągu całego życia. Choć nie stworzono „lekarstwa”, wiele farmaceutyków zmniejsza lub przerywa napady bólu. Pacjent musi jednak znajdować się w ciągłym stanie pogotowia na wypadek wystąpienia nawrotu, który może zaskoczyć o każdym czasie i w każdych okolicznościach. Częstość i nasilenie napadów zmienia się indywidualnie w ciągu życia.

Paradoksalnie jako choroba ciężka i upośledzająca codzienne funkcjonowanie, migrena jest ciągle dolegliwością bardzo częstą, tak w Polsce jak i na całym świecie. W naszym kraju, według różnych danych, problem ten dotyczy średnio 5 milionów ludzi (6–15% dorosłych mężczyzn i 14–35% dorosłych kobiet). U około 1 miliona chorych migrena ma bardzo ciężki przebieg. Wbrew powszechnej opinii dolegliwość ta może wystąpić już we wczesnym okresie życia i obserwuje się ją u około 4–5% dzieci poniżej 12 roku życia. To właśnie po okresie dojrzewania następuje wzrost zapadalności na migrenę, zaznaczony głównie u dziewcząt, odpowiadający za dysproporcje wśród płci w życiu dorosłym. Szacuje się, że u kobiet dolegliwość ta występuje co najmniej 3 razy częściej. Ponowne wyrównanie stosunku zachorowań wśród mężczyzn i kobiet następuje po 70 roku życia, kiedy na bóle migrenowe cierpi 5% populacji.

Migrena jest przyczyną wielu problemów. Koszty pośrednie związane z migreną w Polsce wynoszą około 2 miliardy złotych rocznie. Kolejnym dylematem jest niewłaściwa ocena społeczna, stereotypowe podejście do samego zaburzenia oraz lekceważenie choroby. Migrena popularnie kojarzona jest z histerycznymi kobietami w średnim wieku, a w rzeczywistości dotknąć może każdego na dowolnym etapie życia, najczęściej w okresie największej aktywności fizycznej, zawodowej i społecznej, wbrew woli chorego.

Objawy migreny

1) Faza zwiastunów

Aż 20-60% pacjentów cierpiących na migrenowe bóle głowy zauważa występowanie tak zwanych zwiastunów. Pojawiają się one nawet na kilka dni przez wystąpieniem napadu. Mogą przejawiać się zaburzeniami nastroju: depresją, gniewem, drażliwością czy euforią lub pod postacią objawów fizykalnych, tj.: zmęczenie, ziewanie, trudności w koncentracji, nadmierny apetyt lub utrata apetytu, sztywność karku, zwiększona potliwość, wzrost temperatury ciała.

2) Faza aury

Aurą nazywa się specyficzne objawy pojawiające się w okresie bezpośrednio poprzedzającym atak, nie dłużej niż na 60 minut przed jego wystąpieniem. Są to przeważnie ogniskowe objawy neurologiczne.

a. Aura wzrokowa.

Jest to najczęstsza postać aury. Wielokrotnie pojawia się tzw. „mroczek migrenowy” w postaci rozszerzającej się, migocącej plamy. Występują także błyski, świecące punkty, zniekształcenia obrazu, rzadziej niedowidzenie, podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia lub całkowite krótkotrwałe oślepnięcie. Znana jest również aura okoporaźna, która cechuje się częściowym lub całkowitym porażeniem mięśni okoruchowych prowadzącym do opadnięcia powieki oraz upośledzenia ruchów gałek ocznych. Można spotkać się z postacią tzw. „śniegu optycznego”, na którą składa się przewlekająca się faza aury wzrokowej, która nie musi skończyć się napadem bólu.

b. Aura czuciowa.

Objawia się poprzez parestezje (mrowienie, drętwienie, uczucia zmian temperatury lub "przebiegania prądu") okolicy ust oraz kończyn.

c. Aura ruchowa.

Spotyka się przemijające niedowłady połowicze („migrena połowiczo-poraźna”), afazję (zaburzenie funkcji językowych), zawroty głowy („migrena przedsionkowa”) oraz zaburzenia równowagi. Aura ruchowa często przechodzi w okresowe pulsujące bóle głowy.

d. Inne.

Rzadko pojawiają się: dyzartria (zaburzenia mowy), szum w uszach, ataksja (niezborność) ruchowa  czy zaburzenia świadomości.

Oczywiście istnieje migrena bez aury, której wszelkie inne objawy bólowe są identyczne, a oba rodzaje migreny mogą przeplatać się ze sobą w ciągu szeregu napadów. Migrena bez aury jest rozpoznawana gdy wystąpiło co najmniej 5 napadów spełniających cechy bólu migrenowego (patrz dalej), bez wystąpienia wyżej wymienionych objawów.

3) Faza bólu głowy

Typowy migrenowy ból głowy określa się jako jednostronny, stopniowo narastający, tętniący, umiarkowany lub silny, nasilający się podczas zwykłej aktywności fizycznej. Nie wszystkie objawy są jednak konieczne do rozpoznania migreny. W 40% przypadków ból rozpoczyna się obustronnie lub rozchodzi się z jednej strony na całą głowę. Napad migreny trwa zwykle od 4 do 72 godzin, ze średnią częstotliwością do 1-2 napadów w miesiącu.

Poza bólem migrenie towarzyszy szereg objawów, do których najczęściej należą: nudności (90%), wymioty (30%), fotofobia - nadwrażliwość na światło, światłowstręt (45%), fonofobia - nadwrażliwość na dźwięk (61%). Pomiędzy napadami bólu pojawiają się tzw. ekwiwalenty migreny. Na ich obraz składać się mogą zaburzenia wegetatywne: parcie na mocz, biegunkę, bóle brzucha, wielomocz, bladość twarzy, uczucie gorąca lub zimna, nadmierną potliwość oraz zaburzenia neurologiczne: nieostre widzenie, depresja, zmęczenie, niepokój, nerwowość, drażliwość, zaburzenia koncentracji i wiele innych. Wszystko to prowadzi do konieczności izolacji pacjenta od świata zewnętrznego na okres napadu.

4) Faza ponapadowa

Faza ponapadowa przedstawia się głównie pod postacią zmęczenia, znużenia, rozdrażnienia, apatii, spadku aktywności i koncentracji, depresji, rzadziej natomiast jako nadaktywność czy euforia. Zdarza się, że chory odczuwa rozlany tępy ból głowy, który mylnie uważa za kontynuację samej migreny.

Przebieg choroby

Jest to choroba trwające całe życie, z okresami zaostrzeń i remisji. Teoretycznie nie wywiera ona długoterminowych konsekwencji, jednak tymczasowo znacznie pogarsza jakość życia. Zauważono, że zazwyczaj początek choroby ma miejsce we wczesnej młodości i okresu dojrzewania, a remisje zdarzają się niemal zawsze w okresie ciąży. Udowodniono wpływ genetyczny w powstawaniu migreny poprzez rodzinne występowanie choroby.

Rodzaje choroby

1. Stan migrenowy

Za stan migrenowy uważa się wystąpienie seryjnie powtarzających się napadów bólu, trwających nie krócej niż 72 godziny, poprzedzielanych przerwami nie dłuższymi niż 4 godziny. Ból jest wybitnie ciężki i upośledza codzienne funkcjonowanie chorego. Towarzyszą mu: zaczerwienienie i pocenie skóry twarzy, obecność obfitej wydzieliny z nosa oraz łzawienie. Stan migrenowy może wymagać hospitalizacji, szczególnie w przypadku współistniejącego odwodnienia i ciężkiego bólu niereagującego na klasyczne środki przeciwmigrenowe.

2. Migrena przewlekła

Po wykluczeniu innych możliwych przyczyn długoterminowego bólu, migrenę przewlekłą rozpoznaje się, gdy ból trwa przez co najmniej 15 dni w miesiącu przez okres 3 miesięcy. Obraz kliniczny przypomina codzienny przewlekły ból głowy. Migrena przewlekła traktowana jest raczej jako powikłanie migreny podstawowej, ponieważ rozwija się w jej przebiegu zazwyczaj pod wpływem takich czynników jak: uraz głowy lub szyi, grypa i inne zakażenia, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zabiegi chirurgiczne i premedykacja, stresy i zaburzenia psychologiczne, czy depresja.

Konsekwencje migreny

W kontekście zarówno biologicznych, jak i psychospołecznych konsekwencji migreny rozpatruje się uznanie tymczasowej niepełnosprawności chorego. Już średniociężkie bóle migrenowe mogą doprowadzić do stanów dysfunkcji uniemożliwiających pracę zawodową i wymagających doraźnej opieki w domu.

Zobacz także:

Co wywołuje migrenę?
Jak radzić sobie z migreną?