Diagnostyka otyłości

Pomiary wykonywane przy podejrzeniu otyłości

Wskaźnik BMI
Masa ciała
Wskaźnik WHR
Obwód talii
Pomiar grubości fałdu skórnego

Wskaźnik BMI

Wskaźnik ten uznawany jest w dzisiejszych czasach za standard przy określaniu prawidłowej masy ciała oraz niedowagi, nadwagi i otyłości. Oblicza się go jako stosunek masy ciała do kwadratu wzrostu. Jednostką jest kg/m2.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określiła referencyjne wartości wskaźnika BMI dla wagi prawidłowej i stanów patologicznych:
Niedowaga < 18,5
Norma 18,5 – 24,9
Nadwaga 25 – 29,9
Otyłość 1 stopnia 30 – 34,9
Otyłość 2 stopnia 35 – 39,9
Otyłość 3 stopnia > 40

BMI nie może być jednak stosowane w każdych warunkach. Wartości te dobrze odzwierciedlają zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie jedynie dla osób dorosłych i o przeciętnych warunkach umięśnienia. W przypadku kobiet ciężarnych, osób o rozbudowanej tkance mięśniowej oraz rosnących dzieci prawdopodobieństwo mylnej oceny tkanki tłuszczowej na podstawie BMI jest już duże i nie może być wiarygodnie wiązane z potencjalnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Błędy mogą się również pojawiać, gdy niemożliwe jest precyzyjne zmierzenie wzrostu.

Masa ciała

Na podstawie danych statystycznych w danej populacji ustala się dla niej tzw. siatki centylowe dla danego wieku i płci, czyli wykresy na których odnaleźć można przedziały prawidłowej wagi w stosunku do szukanego wzrostu dla danej grupy. Prawidłowe proporcje masy ciała do wzrostu są względnie stałe i na tej podstawie możemy w przybliżeniu określić należne dla nas granice normy.
Można też użyć następnego wzoru, gdzie x = wzrost (cm) - 100:
dla kobiet: x - 10%x
dla mężczyzn: x - 5%x
Jeżeli nasza masa ciała wynosi 110-120% wartości należnej wyliczonej z powyższych wzorów mamy do czynienia z nadwagą. Natomiast powyżej 120% tej wartości rozpoznaje się otyłość.

Wskaźnik WHR

Wskaźnik WHR (Waist-to-Hip Ratio), inaczej „talia-biodro” powstał na podstawie empirycznych obserwacji, z których wynikało że stosunek obwodu obu tych pomiarów wiąże się z różnym i względnie stałym ryzykiem powikłań otyłości. Służy on także do oceny typu otyłości. Graniczne wartości referencyjne dla mężczyzn to 0,9, dla kobiet natomiast 0,7. Otyłość aneroidalna stwierdzana jest, gdy wskaźnik WHR przekroczy 1 dla mężczyzn i 0,85 dla kobiet. Wartości poniżej wymienionych oznaczają otyłość gynoidalną.
Zobacz także: Otyłość – rodzaje choroby

Obwód talii

Wiele ogólnoświatowych badań dowiodło, że wartość obwodu talii koreluje ze stanem zdrowia pacjenta. Do chorób związanych z tym wskaźnikiem można zaliczyć wysokie ciśnienie tętnicze, zaburzenia oddychania, wysoki poziom cholesterolu i cukrzycę. U kobiet obwód pasa powyżej 80 cm wiąże się z wzrostem ryzyka powikłań otyłości, natomiast po przekroczeniu wartości 88 cm rozpoczynają się już poważne problemy zdrowotne. Adekwatnie dla mężczyzn wymiary te wynoszą kolejno: 94 i 102 cm.

Pomiar grubości fałdu skórnego

Pozwala bardzo precyzyjnie określić zawartość procentową tłuszczu w organizmie. Pomiar ten przeprowadza się za pomocą specjalnego urządzenia, które mierzy grubość luźnego fałdu skórnego, najczęściej na ramieniu. Istnieją tabele w których można potem sprawdzić wartości referencyjne dla naszej płci i wieku.

Metody oznaczania ilości tkanki tłuszczowej organizmu stosowane w badaniach naukowych:
- bioimpendancja elektryczna ciała
- podwójna absorpcjometria (DXA)
- tomografia komputerowa z oceną planimetryczną
- jądrowy rezonans magnetyczny
- metody sonograficzne USG
- metody izotopowe