Bóle głowy

Od lat cierpisz na migrenę i nie możesz jej zwalczyć? A może objawy nie pasują do powszechnie znanych bólów głowy i nie wiesz jak sobie z nimi radzić? Ból głowy jest chorobą tak częstą, że niemal każdy z nas przynajmniej raz w życiu cierpiał na tę dolegliwość. Istnieje szereg mitów dotyczących tego objawu. Okazuje się, że odkryto wiele rodzajów samego bólu, a jeszcze więcej jego przyczyn. Choć większość z nich nie jest groźna dla życia, nie można powiedzieć żeby sam objaw nie upośledzał w ogromnym stopniu codziennego funkcjonowania. Znając jednak mechanizm i rodzaj choroby, możemy dojść do metod radzenia sobie z nią.

Bóle głowy - różnicowanie

Bóle głowy należą do najczęstszych dolegliwości neurologicznych. Najczęstsze są zaburzenia czynnościowe, czyli pochodzenia naczyniowego, nerwowego lub mięśniowego. Rzadziej przyczyną bólów głowy są uszkodzenia organiczne. Same migreny występują u 2000 na 100000 osób, a wszystkie pozostałe rodzaje przysparzają cierpienia kolejnym 2000 na 100000.

Pierwotne bóle głowy ( inaczej samoistne lub nawracające)
1. Bóle naczynioruchowe:
- migrena
- napięciowy ból głowy
- klasterowy ból głowy
- migrena szyjna
2. Nerwobóle
- nerwoból nerwu trójdzielnego (rwa twarzowa)
- inne rzadkie

Wtórne bóle głowy (inaczej bóle objawowe)
1. Choroby ogólnoustrojowe i narządów wewnętrznych:
- choroby zakaźne (gorączka nawet przy błahych zakażeniach, borelioza, AIDS)
- przewlekłe zatrucia
- nadciśnienie tętnicze
- niedokrwistość
- niewydolność narządów (nerek, wątroby)
- choroby nowotworowe
2. Choroby układu nerwowego:
- krwotok podpajęczynówkowy
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- miażdżyca naczyń mózgowych
- guz mózgu
3. Choroby twarzoczaszki
- zapalenie zatok przynosowych
5. Choroby kręgosłupa szyjnego
6. Urazy głowy

Istnieją jeszcze inne bóle głowy, które trudno zakwalifikować do ww. grup. Należą do nich inne bóle na podłożu psychogennym, pierwotny ból kaszlowy, pierwotny ból wysiłkowy, pierwotny ból związany z aktywnością seksualną oraz ból śródsenny.

Migrena

Migrena objawia się jednostronnym bólem głowy, często o charakterze pulsującym z towarzyszącymi nudnościami, światłowstrętem, nadwrażliwością na dźwięki i zapachy. Występuje kilkakrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn i dotyczy przede wszystkim osób w wieku 20-55 lat. Bóle są bardzo silne i ograniczają codzienne funkcjonowanie oraz sprawności fizyczną i psychiczną.

Napięciowy ból głowy

Ból ten związany jest bezpośrednio z ekspozycją na czynniki stresowe i napięcie emocjonalne. Ma charakter uogólniony, tępy, uciskowy, średnio nasilony, zazwyczaj bez objawów towarzyszących. Może być bólem przewlekłym i może trwać nawet kilka miesięcy.

Klasterowy ból głowy

Jest to ból występujący głównie u mężczyzn w średnim wieku. Zajmuje okolicę oczodołu zawsze po jednej stronie. Ze względu na ogromne nasilenie wpływa na zachowanie chorego wywołując reakcje agresji i autodestrukcji. Trwa krótko, występuje w szeregach po kilka z okresami przerw i remisji.

Migrena szyjna

Inaczej nazywana jest zespołem szyjnym, kręgopochodnym bólem głowy oraz zespołem Barre-Lieou. Zgodnie z nazwą dolegliwości pochodzą z szyi, a dokładnie z szyjnego odcinka kręgosłupa. Dotyczą głownie kobiet, a początek choroby przypada zazwyczaj na okres pokwitania. Ból jest napadowy o stałym nasileniu, jedno- lub obustronny, obejmujący okolicę karku i potylicy. Często towarzyszą mu zawroty głowy, wymioty, parestezje w kończynach, dolegliwości korzeniowe w obrębie szyi i kończyn górnych oraz niecharakterystyczne zaburzenia wzroku. Obserwuje się również wielorakie objawy nerwicowo-depresyjne. W badaniu lekarskim stwierdza się upośledzenie ruchów kręgosłupa oraz bolesność punktów ujścia nerwów potylicznych.

Nerwoból nerwu trójdzielnego

Dolegliwość ta występuje u 15 osób na 100000 i pojawia się najczęściej między 5 a 7 dekadą życia. Są to krótkotrwałe (nie dłuższe niż dwuminutowe), jednostronne napady bólu w obrębie jednej, dwu lub trzech gałęzi piątego nerwu czaszkowego (tzw. nerwu trójdzielnego). Ból nigdy nie przekracza linii środkowej ciała, choć zdarza się że występuje obustronnie. Klasyczna neuralgia nerwu trójdzielnego przypomina przejście prądu elektrycznego wzdłuż tego nerwu. Zaczyna się gwałtownie i równie szybko ustępuje. W ciągu jednego dnia takich pojedynczych napadów może być nawet kilkadziesiąt. Często pojawiają się w grupach, jeden za drugim, dając mylne wrażenie dłuższego bólu ciągłego. Średni czas remisji to pół roku, a około 25% chorych osiąga roczne przerwy.

Wzdłuż biegu danej gałęzi nerwu trójdzielnego znajdują się tzw. punkty lub strefy spustowe, których stymulacja wywołuje ból. Nie musi być to silny bodziec, u niektórych pacjentów nawet muśnięcie może spowodować wystąpienie bólu. Często są to okolice policzka, oka, skrzydełka nosa drażnione przez czynności takie jak: golenie, mycie twarzy, mycie zębów, jedzenie, rozmowa, czy nawet żywa mimika twarzy.

Wyróżnia się nerwoból samoistny (częstszy) i objawowy. Patogeneza bólów samoistnych nie jest w pełni poznana. Podejrzewa się, że za objawy może odpowiadać ucisk nerwu przez zmienione miażdżycowo naczynia albo zaburzenie funkcjonowania samego nerwu, jego jądra w pniu mózgu lub wyższych ośrodków. Za objawową neuralgię nerwu trójdzielnego odpowiadają guzy podstawy mózgu, stwardnienie rozsiane oraz urazy twarzy.

Leczenie farmakologiczne nerwobólu jest skuteczne jedynie w 50%. Stosuje się karbamazepinę, fenytoinę, klonazepam, kwas walproinowy. Skuteczniejsze są jednak zabiegi inwazyjne jak pozaczaszkowe odnerwienie zajętej gałęzi lub zniszczenie jej glicerolem. Wiążą się one jednak z większym ryzykiem powikłań.

Pourazowe bóle głowy

Są to stałe bóle głowy bez cech charakterystycznych pojawiające się głównie w przebiegu cerebrastenii, krwiaka pourazowego, wodniaka podtwardówkowego i encefalopatii pourazowej. Uraz głowy może także sprowokować ujawnienie się migreny.

Guz mózgu

Znamiennym objawem guza mózgu są przewlekłe bóle, nie cechujące się niczym charakterystycznym. Rzadko dolegliwości mogą zmieniać swoje natężenie w zależności od niektórych pozycji głowy i przy niektórych ruchach. Za guzem przemawiają przede wszystkim stałe, stopniowo narastające bóle z towarzyszącymi wymiotami i nudnościami. W ciężkich przypadkach bóle głowy doprowadzają do zaburzeń świadomości.

Miażdżyca naczyń mózgowych

Miażdżyca naczyń mózgowych powoduje niecharakterystyczne, stałe lub okresowe bóle głowy, zazwyczaj jednostronne, dość silne, ostre lub podostre. Bóle takie czasem mogą zapowiadać udar mózgu.

Krwotok podpajęczynówkowy

Krwotok podpajęczynówkowy jest jedną z głównych przyczyn nagłych gwałtownych bólów głowy połączonych z wymiotami i często utratą przytomności. W badaniu pacjenta stwierdza się dodatnie objawy oponowe. Rozpoznanie ustala się na podstawie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego głowy. Najczęstszą przyczyną krwotoku jest tętniak.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest przyczyną ostrych i podostrych bólów głowy z towarzyszącymi objawami zakażenia: gorączką i objawami oponowymi.

Nadciśnienie tętnicze

Często obserwuje się współwystępowanie nadciśnienia z migreną lub napięciowym bólem głowy. Natomiast ból głowy będący jedynie objawem nadciśnienia pojawia się zazwyczaj rano, w okolicy potylicznej i ustępuje w ciągu dnia. Ostre, przeszywające bóle obserwuje się w przełomach nadciśnieniowych.

Zapalenie zatok przynosowych

Ból pojawia się najczęściej przy ostrym zapaleniu zatok, po przebyciu nieżytu nosa lub grypy. Charakterystyczne jest umiejscowienie bólu w okolicy zajętej zatoki, z bolesnością uciskową otaczającej jej kości i tkanek miękkich. Ból pojawia się rano i nasila do południa, następnie powoli zanika do wieczora.