Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Punkt Zdrowia

Co to jest choroba wrzodowa?

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy jest przewlekłym schorzeniem, które charakteryzuje się obecnością wrzodów zlokalizowanych w obrębie wymienionych narządów, które wywołują u chorego charakterystyczne dolegliwości i powikłania.

Pod pojęciem wrzodu rozumiemy obecność ubytku w wewnętrznej ścianie żołądka lub dwunastnicy. W zależności od głębokości wrzód może zajmować różne warstwy ściany żołądka lub dwunastnicy: samą błonę śluzową (płytkie nadżerki), błonę podśluzową, blaszki mięśniowe (głębokie wrzody), aż do błony surowiczej otaczającej narządy, której przebicie skutkuje wytworzeniem perforacji przewodu pokarmowego (wrzód drążący). Wszystkie wrzody mają podobną budowę: składają się z kraterowatego zagłębienia otoczonego wałowatym naciekiem zapalnym. Ubytek ten powstaje w przebiegu niszczenia ściany żołądka i dwunastnicy, dlatego w zagłębieniu znajduje się ognisko martwicy skrzepowej. Wrzody mogą osiągać rozmaite rozmiary, nawet do kilkunastu centymetrów, choć najczęściej ich średnica nie przekracza 2 cm. Nie leczone wrzody mają tendencję do pogłębiania się i nawracania w tych samych lub różnych lokalizacjach.

Wrzody powstają w tych obszarach przewodu pokarmowego, które są najbardziej narażone na działanie kwasu solnego. Dlatego choroba wrzodowa dotyczy przede wszystkim żołądka i dwunastnicy. Do rzadkości należą wrzody występujące w innych lokalizacjach, np. w dolnej części przełyku, czy pętli dwunastnicy i przeważnie związane są z obecnością innych schorzeń (np. choroby refleksowej przełyku). Wrzody w dwunastnicy występują 3-4 razy częściej niż w żołądku. W dwunastnicy choroba pojawia się najczęściej tuż za odźwiernikiem (końcowym fragmentem żołądka) i w opuszce dwunastnicy, na ścianie przedniej. 80% wrzodów żołądka jest zlokalizowanych na krzywiźnie małej oraz w odźwierniku.

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy należy do przewlekłych schorzeń, które nieleczone postępują prowadząc do wielu powikłań, łącznie ze stanem zagrożenia życia. Prawidłowo leczone wrzody mają szansę się wygoić z wytworzeniem blizny i odbudowaniem prawidłowej błony śluzowej. Jednak ściana narządu nigdy nie odzyska prawidłowego wyglądu, a po wygojonym wrzodzie widoczne będzie charakterystyczne zniekształcenie i pozaciąganie śluzówki.

Należy pamiętać, że choroba wrzodowa może wystąpić w każdy wieku, nawet u małych dzieci. Mimo to, najczęściej występuje między 25, a 55 rokiem życia. Jest to bardzo popularne schorzenie, które rozpoznaje się nawet u 10% populacji z wymienionego przedział wiekowego. Choroba wrzodowa dwunastnicy występuje trzykrotnie częściej u mężczyzn, natomiast choroba wrzodowa żołądka atakuje jednakowo obie płci.

Jakie dolegliwości powoduje choroba wrzodowa?

Choroba wrzodowa może przebiegać bezobjawowo lub z nieznacznie nasilonymi dolegliwościami. Podstawowym objawem jest ból w nadbrzuszu. Pojawia się on jako efekt drażnienia niszy wrzodowej przez szereg czynników, takich jak: kwaśny sok żołądkowy, różnego rodzaju pokarmy, czy przyjmowane leki. Ubytek w błonie śluzowej żołądka, jakim jest wrzód, stanowi niejako otwartą ranę, która jest szczególnie wrażliwa na działanie tych czynników. Dolegliwości bólowe zależą nie tylko od rodzaju przyjmowanych pokarmów, ale również od częstotliwości odżywiania (długie przerwy) oraz wielkości posiłków (przejadanie się).

Zauważa się również pewne różnice w epizodyczności objawów występujących przy chorobie wrzodowej dwunastnicy i przy wrzodach żołądka.

Dlaczego powstają wrzody?

Wewnątrz żołądka i dwunastnicy istnieje specyficzna równowaga, której utrzymanie polega na regularnym wytwarzaniu kwaśnego środowiska i zobojętnianiu go przez jony zasadowe. Prawidłowe funkcjonowanie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy zależy od utrzymania tej równowagi, jak również zachowania prawidłowej budowy tejże śluzówki. Szereg czynników może doprowadzić do uszkodzenia ciągłości błony śluzowej lub zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej w świetle przewodu pokarmowego.

Do endogennych czynników ochronnych zalicza się śluz, szczelny nabłonek błony śluzowej oraz warstwę podnabłonkową. Śluz wydzielany jest przez komórki nabłonka i jest bogaty w jony wodorowęglanowe, które zobojętniają kwas solny i hamują jego szkodliwe działanie na śluzówkę. Do endogennych czynników uszkadzających zaliczamy kwas solny produkowany przez komórki okładzinowe żołądka, zlokalizowane w okolicy dna i trzonu żołądka. W momencie zaburzenia równowagi między czynnikami ochronnymi, a uszkadzającymi może powstać wrzód trawienny. W praktyce w chorobie wrzodowej żołądka częściej dochodzi do osłabienia mechanizmów obronnych, natomiast w przypadku choroby wrzodowej przeważnie przeważają czynniki uszkadzające.

Poza wymienionym mechanizmem u większości chorych dochodzi jednocześnie do powstania zapalenia błony śluzowej żołądka, które powstaje w przebiegu zakażenia bakterią Helicobacter pylori. Uważa się, że zakażenie H. pylori odpowiedzialne jest za 100% owrzodzeń dwunastnicy oraz 80% owrzodzeń żołądka. Bakteria ta posiada zdolność wiązania się z błoną śluzową żołądka i zasiedlania i uszkadzania jej powierzchni. Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt z innym chorym oraz z pożywieniem.

W drugiej kolejności po zakażeniu H. pylorii, jako czynnik odpowiedzialny za powstawanie wrzodów podaje się długotrwałą terapię niesteroidowymi lekami zapalnymi. Głównym przedstawicielem tej grupy jest kwas acetylosalicylowy, który uszkadza błonę śluzową żołądka zarówno przez działanie bezpośrednie, jak i pośrednio przez hamowanie enzymu COX (cyklooksygenazy) odpowiadającego za syntezę prostaglandyn (PGD). PGD odpowiadają za prawidłową produkcję śluzu i ochronę błony śluzowej.

Do innych czynników uszkadzających zalicza się pokarmy, działanie zbyt wysokich i niskich temperatur, inne leki, związki o pH kwaśnym oraz czynniki hormonalne. Obecnie uznaje się, że wpływ diety jest bardziej wyrażony w nasilaniu dolegliwości przy już istniejących wrzodach, niż w ich wywoływaniu. Udowodniony został szkodliwy wpływ kawy, alkoholu i palenia papierosów.

Jak zdiagnozować chorobę wrzodową?

Rozpoznanie choroby wrzodowej odbywa się na podstawie gastroskopii, która pozwala na uwidocznienie niszy wrzodowej. Stwierdzenie jednak samej choroby nie jest ostatnim etapem diagnostycznym. Dalej należy znaleźć odpowiedź na pytanie: co jest przyczyną zachorowania? Należy wykluczyć zakażenie H.pylorii i zebrać dokładny wywiad w kierunku przyjmowanych leków, obciążenia rodzinnego i nawyków żywieniowych. Dopiero znając przyczynę choroby można rozpocząć skuteczne leczenie.

Leczenie choroby wrzodowej

Leczenie choroby wrzodowej zależy od etiologii oraz stopnia nasilenia objawów i ewentualnych powikłań. Leczenie zakażenia Helicobacter pylori wymaga zastosowania antybiotyków. Leczenie objawowe polega na przyjmowaniu blokerów pompy protonowej (PPI) i H2-blokerów oraz właściwej diety. Rozpoznanie choroby wrzodowej zawsze wymaga zaprzestania palenia papierosów i często wiąże się z koniecznością odstawienia lub unikania niektórych leków.

Chorzy niereagujący na leczenie farmakologiczne lub cierpiący na powikłania choroby wrzodowej mogą wymagać leczenia operacyjnego.

Czy to na pewno choroba wrzodowa?

Należy pamiętać, że obecność samego wrzodu w żołądku bądź dwunastnicy jest jedynie objawem, a ból w nadbrzuszu może występować w wielu innych chorobach. Obecność wielu wrzodów jednocześnie w żołądku i dwunastnicy, często o nietypowej lokalizacji i niereagujących na leczenie może nasuwać podejrzenie zespołu Zollingera-Ellisona, czy choroby Leśniowskiego-Crohna. Ból w nadbrzuszu może wskazywać na takie choroby, jak: choroba refluksowa, choroby jelita grubego (w tym rak okrężnicy), zapalenie żołądka o innej etiologii, uchyłkowatość jelita, rak żołądka, rak jelita cienkiego, zapalenie lub rak trzustki, kamica żółciowa lub zapalenie dróg żółciowych, choroby wątroby, czy nawet choroba niedokrwienna serca.

Podejrzewasz u siebie chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy?

Powyższe informacje stanowią jedynie podstawę do podejrzewania choroby wrzodowej. Nie da się jej zdiagnozować bez specjalistycznych badań i wizyty u lekarza. Jednocześnie nie należy bagatelizować objawów, ani nie podejmować prób własnego leczenia. Pamiętajmy, że zlekceważenie objawów bądź złe leczenie mogą skutkować wystąpieniem groźnych dla życia powikłań. Jednocześnie choroba wrzodowa jest dobrze leczącym się schorzeniem, a pacjenci stosujący odpowiednią farmakoterapię potwierdzają zmniejszenie lub ustąpienie dolegliwości.

Czy mogłem zachorować na chorobę wrzodową? W ostatnich latach notuje się znaczny wzrost zapadalności na te schorzenie. Jest to dolegliwość bardzo powszechna i bardziej prawdopodobne jest jej występowanie niż chorób podanych wyżej w rozpoznaniu różnicowym.

Komentuj

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.

Najnowsze artykuły

Szybki marsz dla zdrowia

Bieganie obniża ciśnienie krwi i poziom cholesterolu, a także redukuje ryzyko cukrzycy. Wszystkie trzy są głównymi czynnikami powodującymi choroby...

Najnowsze artykuły

Szybki marsz dla zdrowia
Bieganie obniża ciśnienie krwi i poziom cholesterolu, a także redukuje ryzyko...
Rzucamy palenie - porady
Rzucanie palenia nie jest łatwie - wymaga czasu i wysiłku, często nie udaje się...
Odchudzam się

Najnowsze artykuły

Kremy na zimę i mróz
Zimą delikatna skóra twarzy i rąk wystawiona jest na działanie mrozu, wiatru i zmian temperatury (zwłaszcza przy przechodzeniu z ciepłego miejsca w zimne i na odwrót). Wszystkie te czynniki powodują...
Dbamy o paznokcie
O zdrowie i wygląd paznokci należy dbać, w przeciwnym razie możemy doprowadzić do ich osłabienia i zniszczenia - pęknięć, rozdwajania się, wyszuszenia i podrażnienia skórki wokół paznokci. Dbanie o...

Najnowsze artykuły

Astma
Astma oskrzelowa, czyli dychawica oskrzelowa charakteryzuje się częstymi, przejściowymi nawrotami duszności, spowodowanymi niedrożnością dróg...
Cukrzyca - kontroluj jedzenie
To co jemy i kiedy jemy wpływa na poziom cukru we krwi, dlatego bardzo ważna jest kontrola tego poziomu, zwłaszcza jeżeli chorujemy na cukrzycę, ale...

Najnowsze artykuły

Brutalne gry mogą zwiększać poziom agresji

Naukowcy z uniwersytetu stanowego w Ohio, USA przeprowadzili badanie mające sprawdzić, czy granie w brutalne gry wideo powoduje zwiększenie poziomu agresji u osób w nie grających. Całość badania...

Porady dla samotnych rodziców

Wychowywanie dziecka w pojedynkę oznacza stawanie przed wieloma trudnymi zadaniami i podejmowanie ważnych decyzji na własną rękę. Samotnym rodzicom jest trudniej, muszą więc...